Geachte schepenen en gemandateerden,
Geachte oudstrijders
Geachte aanwezigen en genodigden,
Beste vrienden,

Vooreerst heet ik u allen van harte welkom op deze plechtige herdenkingsdag

Dames en heren,

Vandaag dag op dag is het precies 94 jaar geleden dat 553 Belgische soldaten het leven verloren op het Zeven Zillenveld.

In Houtem en omgeving werd op dinsdag 18 augustus 1914 zwaar slag geleverd. Vele gesneuvelden liggen nog begraven op het soldatenkerkhof in de Wijngaardenstraat.

Het 22ste linieregiment verloor in Houtem 1.250 van zijn 2.400 manschappen. 553 soldaten, 17 officieren en 15 onderofficieren sneuvelden.

Stille getuigen van de gebrachte offers tijdens deze veldslag zijn het krijgskerkhof aan de Wijngaardenstraat, het oorlogsmonument aan de Oplinterse Poort in Tienen en het vaandel van het 22ste linieregiment dat de naam "Sint-Margriete-Houtem" draagt.

Dames en heren,

Sta mij toe om even de vergelijking naar vandaag te maken. Belgische soldaten helpen in Afghanistan mee om vrede te bekomen. Stelt u zich in de huidige tijdsgeest eens voor dat tijdens deze missie een soldaat sneuvelt. Hoe gaat onze publieke opinie reageren ? Hoe zouden onze media niet tekeer gaan omdat ons land militairen naar ginds heeft gestuurd voor een nobel doel in de strijd tegen het terrorisme ? De bevolking zou alvast moord en brand schreeuwen.

Laten we, de huidige tijdsgeest in gedachte houdend, terugkeren naar 18 augustus 1914. In de velden in de driehoek tussen Sint-Margriete-Houtem, Oplinter, het Bunsbeekse Schaffelberg en Grimde houden Belgische soldaten zich klaar om verweer te bieden tegen een oppermachtige tegenstander, die vanuit het oosten oprukt. Om 14 uur zijn ze nog met 2.400, twee uren later zijn ze nog slechts met minder dan de helft. Bijna zeshonderd soldaten sneuvelen in die korte tijd. Velen raken zwaar gewond.

En toch gaat dat alles nagenoeg onopgemerkt voorbij. 't Is immers oorlog en gesneuvelden zijn nu eenmaal de tol die moet worden betaald in een oorlog. Kan u zich zulke redenering heden ten dage nog voorstellen ? Natuurlijk niet. Zulke redenering is vandaag totaal ondenkbaar geworden en gelukkig maar. Daarom mogen we de slachtoffers, zoals bij de Slag in Houtem, nooit vergeten, want het zijn vergeten helden.

Het is onbegrijpelijk dat geschiedschrijvers het gebeuren in Houtem nauwelijks of zelfs helemaal niet vermelden in de historiek van de Eerste Wereldoorlog. Men kan zich de vraag stellen : waarom ? Een historicus gaf hierop een antwoord. ‘Houtem' zo zei hij, had geen enkele invloed op het oorlogsverloop. De Duitse opmars werd slechts voor een paar uren opgehouden. De korte, maar desalniettemin hevige slag in Houtem was zo minuscuul in het vier jaar durende oorlogsgeweld dat het niet de moeite waard is er woorden aan te verspillen'. Dat in tegenstelling met de Strijd van de Zilveren Helmen op 13 augustus 1914. Daar werden de Duitsers teruggedreven, naar verluidt zelfs tot Hasselt. Tot daar het citaat van de historicus.

Ongelooflijk nietwaar ! Blijkbaar zijn voor deze historicus zeshonderd gesneuvelden niet de moeite waard om even bij stil te staan. Wat moet hun familie niet hebben meegemaakt bij het nieuws dat zoonlief gesneuveld was ? Daarom is het belangrijk dat wij, bijna 100 jaar na de slag, de slachtoffers van deze korte veldslag blijven herdenken en hun opofferingen voor ons vaderland nooit vergeten.

Gelukkig merk ik ook, dat de interesse voor deze slag groeit. Het loont de moeite op de begraafplaats het boek eens in te kijken waarin bezoekers een boodschap mogen neerschrijven. Opmerkelijk veel jong volk schrijft er wat in. Belangstelling voor het offer van een ver familielid neemt weer toe. Vandaar dat wij hier, in de streek van Houtem, geen onverschilligheid mogen gaan tonen.

Onze jeugd moet ervan bewust worden gemaakt hoe broos vrede wel is. Ik betreur dat in de scholen nagenoeg geen aandacht meer gaat naar een gebeurtenis als die in Houtem. ‘Het lessenpakket laat dat niet toe', luidt de verklaring. Dit zou geen reden mogen zijn.

553 gewone soldaten sneuvelden in Houtem. Geloofden zij er echt in dat ze ten strijde trokken voor de vrijheid van hun land ? Twee uren duurde hun geloof. Twee uren ! Twee uren waren hen gegund om aan de krijgsverrichtingen deel te nemen. Zij waren eenvoudige jongens, die misschien in het verkeerde land en op een ongepast moment, einde negentiende eeuw, geboren waren. En op een even ongepast moment soldaat waren. Waren ze wel degelijk opgeleid om slag te leveren ? Sommigen konden niet eens lezen of schrijven. Dat moest toen niet, maar wel moesten ze hun land verdedigen. Tot ter dood. Een oud-strijder, die de slag en de oorlog overleefde, vatte het als volgt samen : Men vroeg ons te gaan vechten en we deden het.

Had hun offer zin ? Als ons land morgen of in de komende jaren uiteenvalt zeg ik : neen. Als straks België een land blijft, zeg ik : ja. Moge onze politici, die vandaag over de toekomst van ons land aan tafel zitten er ook eens aan denken, dat zelfs op de begraafplaats in Houtem en in de necropolis in Grimde de gesneuvelde caporal uit het Waalse Mont-Saint-Guibert rust naast de gesneuvelde soldaat uit het Vlaamse Ruiselede. Zij vochten zij aan zij en moge dat een aansporing zijn ervoor te zorgen dat een land van taalgemeenschappen niet per se een gescheiden land moet zijn.

Ik dank u.