Geachte oud-strijders en familieleden,
Geachte vertegenwoordigers van de Patriottische Verbroedering van Veteranen van de oorlog '40-'45,
Geachte mandatarissen,
Beste vrienden,

Verzetsstrijders hadden vaak een heel gewoon leventje voor de oorlog. Maar plots kwamen ze onder de bezetting van een aggressieve mogendheid met ronduit verwerpelijke ideeën. En zo werden brave huisvaders, zonen en echtgenoten plots weerstanders: verzetstrijders tegen de nazi-vijand. Om dan na de oorlog, als ze de oorlog al overleefden, opnieuw aan te knopen met hun gewoon leventje. Als dat al kon...Want hun leven zou nooit meer hetzelfde zijn.
Het Geheim Leger, het verzet... Het klinkt vaak spannend en romantisch. Er zijn wel duizenden films en TV-series over gemaakt. Maar meestal was het verzetsleven ook hartverscheurend, bitter en onvergetelijk.. in de negatieve zin van het woord dan.
Vele duizenden lieten het leven. Vele duizenden zagen hun strijdmakkers sterven. Van spanning of romantiek was er destijds zeker geen sprake.
De eerste wereldoorlog is voor de meesten al verdwenen in de mist van de geschiedenis. Ook met de tweede wereldoorlog dreigt dit te gebeuren. Getuigen van WOI zijn er nog nauwelijks. En ook het aantal getuigen dat de tweede wereldoorlog meemaakte, wordt jaarlijks kleiner.
Voor vele jongeren zijn de twee wereldoorlogen verre gebeurtenissen die tot de leefwereld van hun grootouders behoren. Oorlogsmonumenten worden relikwieën uit het verleden, zoals de pyramides in Egypte of het Atomium in Brussel. Men kijkt er wel naar, maar de geschiedenis en de betekenis erachter is vaak teloor gegaan.
Voor velen zijn de tweede wereldoorlog gewoon cijfers uit het verleden: 1914-1918, 1940-1945. Cijfers die je maar beter kent op een examen. Maar achter die cijfers zit vaak niet veel meer verborgen.
Nu we ons hier toch in een school bevinden wil ik trouwens de onderwijzende machten vragen om blijvend aandacht te besteden aan de verschrikkingen van de twee wereldoorlogen en alle oorlogen in het algemeen. Er zijn in Tienen militaire kerkhoven en herdenkingsmonumenten genoeg om eens een educatief bezoekje te brengen.
Velen stellen zich dan ook de vraag of herdenkingen als deze nog zin hebben.
Mijn antwoord is duidelijk: Jazeker heeft het zin!
In eerste instantie hebben we de vrijheden waarover we nu beschikken te danken aan hen die streden. Als we vandaag in een welvarende democratie leven is dat mede te danken aan de offers die gedaan werden door het verzet.
Stel u even voor dat de Duitsers de oorlog gewonnen zouden hebben. Dan zouden we nu leven in een totalitaire staat, waarin vrije meningsuiting verboden is. Als we nog in leven zouden zijn. Want de Amerikanen zouden de bommen op Nagasaki en Hiroshima misschien wel op Duitsland geworpen hebben. Wie weet?
In tweede instantie moet ik u zeggen dat het hele verzetsverhaal niet enkel een relikwie uit het verleden is. Terwijl ik hier spreek, sterven mensen die in eigen hun land het verzet organiseren tegen een vreemde, totalitaire mogendheid.
En ten derde: de strijd om een humane samenleving is nog niet gestreden. De strijd is brandend actueel. Het volstaat om 's avonds naar het nieuws te kijken en je merkt meteen op dat er heel wat onverdraagzaamheid sluimert in onze samenleving.
Ook vandaag zijn er vooroordelen. Ook vandaag zijn er zondebokken. Ook vandaag krijgen bepaalde bevolkingsgroepen de volle laag.

Ik zie, ook in eigen land, het wij-tegen-zij-gevoel heropleven. Ik hoor de woorden "vreemdelingen", "minderheden", "nationalisme", "grondgebied" en "eigenbelang".
Het zijn vaak beangstigende woorden die ik hoor.

Is onze maatschappij perfect? Neen. Zeker niet.
Maar we gaan er niet beter van worden door te kiezen voor extremisme, nationalisme en het eigen groot gelijk.
Wat de tweede wereldoorlog ons geleerd heeft is dat democratie en verdraagzaamheid de wegen zijn die naar een beter leven en een betere wereld leiden. Water bij de wijn doen is zo belangrijk. Dat is in een relatie of een huwelijk zo, dat is in een vereniging zo... Wel, ook in de politiek en in de wereldpolitiek is dat vaak zo.
Onze maatschappij is dan wel hoogtechnologisch en geavanceerd. Maar er blijft altijd de mens, met zijn goede, maar helaas ook zijn slechtere momenten.
Naar jong en oud toe wil ik zeggen: informeer u over de verschrikkingen van de oorlog. Blijf u realiseren dat velen gestorven zijn voor onze vrijheid. Blijf u inzetten voor de democratie. Het is allicht het hoogste wat de mensheid bereikt heeft. En blijf u verzetten tegen diegenen die vrijheid en democratie heden ten dage aanvallen, soms uit onwetendheid, soms uit onverschilligheid, soms uit eigenbelang.
Vandaag herdenken we het incident van 5 september 1944 hier in en aan het Atheneum. Een vleugel van het Atheneum werd in puin geschoten door een tank.Maar nog erger. Drie jonge mannen verloren het leven die dag. Het waren de laatste dagen van de tweede wereldoorlog op Belgische bodem.
Allicht hadden de drie jonge mannen gedacht dat ze de oorlog konden overleven. Het heeft niet mogen zijn.
Geachte aanwezigen, vandaag herdenken we de mensen die stierven in een onmenselijk conflict, een wereldoorlog. Vandaag denken we aan hun offer dat ze brachten zodat wij in vrijheid en democratie konden opgroeien. Laten we ook morgen en de rest van onze dagen aan hun blijven denken.
Ik dank u voor uw aandacht!