Het is, beste vrienden, binnen enkele dagen, op 10 mei, 70 jaar geleden dat Duitsland binnenviel in Nederland en België.

Maar het is vandaag 65 jaar geleden dat de Duitsers capituleerden en dat er een einde kwam aan wereldoorlog II, één van de meeste wrede oorlogen ooit. De tweede wereldoorlog was een totale oorlog en het was een oorlog die we zonder twijfelen kunnen omschrijven als ongekend bruut.

In vorige oorlogen werd er, over het algemeen, een onderscheid gemaakt tussen burgers en militairen . Dit principe werd tijdens de tweede wereldoorlog op grote schaal overboord geworpen. De bombardementen op ondermeer London en Dresden in Duitsland maakten geen onderscheid tussen soldaat en burger, of tussen soldaat en kind. Burgers werden aanzien als valide doelen, want ook zij droegen bij tot het oorlogsvoerend vermogen. Geschat wordt dat er voor elke soldaat liefst 2 burgers stierven. Er vielen naar schatting 50 tot 70 miljoen doden.

Maar de tweede wereldoorlog was in vele opzichten ongezien.

Het is bijvoorbeeld tot op heden (en laat ons dat alstublieft zo houden!) de enige oorlog waarin kernwapens werden ingezet.

Nieuw was ook dat naar schatting 11 miljoen minderheden werden vervolgd, ontmenselijkt en/of vermoord.
En dit vaak op een systematische manier.

Het vermoorden werd als het ware bandwerk. Want, laat ons eerlijk zijn. Als we spreken over de tweede wereldoorlog spreken we zeker ook over de kampen.
Ook vroeger bestonden er al kampen, maar niet in die mate. De Duitsers richten verschillende soorten kampen op: werkkampen, verzamelkampen, doorgangskampen, enz... De meeste hallucinante kampen waren echter de concentratie- en vernietigingskampen. De namen zijn u allicht bekend: Bergen Belsen, Dachau, Mauthausen, Sobibor, Treblinka, Buchenwald, Auschwitz....

Vandaag denk ik aan de gevangenen van die kampen. Ik denk aan de slachtoffers, of het nu soldaten of burgers waren. Ik denk, zeker en vast ook aan de helden die ons bevrijd hebben van de nazi-waanzin en de dictatuur. Ik denk aan de mannen van D-Day, van Bastogne en de vele andere slagvelden. Ik denk aan de vele onschuldige slachtoffers, de vrouwen , de kinderen...

En ik denk vaak aan het waarom van al die doden. Welk nut heeft die oorlog gehad?

De tweede wereldoorlog is verleden tijd. Laat ons kijken naar het heden en de toekomst. Hebben we iets geleerd uit die tweede wereldoorlog?

Als ik 's avonds laat om 23 uur naar het nieuws kijk, dan krijg ik regelmatig flash-backs. Vaak ziet ik vandaag parallellen met die tweede wereldoorlog: ik zie "dappere mensen" (tussen haakjes) en "martelaren" die onschuldigen de dood mee insleuren. Ik lees over hedendaagse martelgevangenissen, geheime CIA-kampen in Oost-Europa en de Abu-Graib-gevangenis in Bagdad, waar mensen vernederd werden door geällieerde soldaten. Ik zie de oranje overalls van de mensen in Guantanamo.

Ik zie, ook in eigen land, het wij-tegen-zij-gevoel heropleven. Ik hoor de woorden "vreemdelingen", "minderheden", "nationalisme", "grondgebied" en "eigenbelang".
Het zijn vaak beangstigende woorden die ik hoor.

Is onze maatschappij perfect? Neen. Zeker niet.
Maar we gaan er niet beter van worden door te kiezen voor extremisme, nationalisme en het eigen groot gelijk.

Wat de tweede wereldoorlog ons geleerd heeft is dat democratie en verdraagzaamheid de wegen zijn die naar een beter leven en een betere wereld leiden. Water bij de wijn doen is zo belangrijk. Dat is in een relatie of een huwelijk zo, dat is in een vereniging zo... Wel, ook in de politiek en in de wereldpolitiek is dat vaak zo.

Naar jong en oud toe wil ik zeggen: informeer u over de verschrikkingen van de oorlog. Blijf u realiseren dat velen gestorven zijn voor onze vrijheid. Blijf u inzetten voor de democratie. Het is allicht het hoogste wat de mensheid bereikt heeft. En blijf u verzetten tegen diegenen die vrijheid en democratie heen ten dage aanvallen, soms uit onwetendheid, soms uit onverschilligheid, soms uit eigenbelang.

Ik wil diegenen die deze viering mogelijk maken hartelijk danken.

Het is goed dat we het einde van de wereldoorlog herdenken. Het is goed dat we hier vandaag samen zijn. Het is goed dat de erfenis van de tweede wereldoorlog, hoe bitter ook, nooit verloren gaat.

Ik dank u.