Geachte Mevrouw de Minister,

Sinds 1 augustus 2008 werden enkele wijzigingen aangebracht in de VLAREM wetgeving met belangrijke implicaties voor woningen langsheen het tracé van rioleringsprojecten, waarbij wordt overgegaan tot de (her)aanleg van een gescheiden rioleringsstelsel. Met name komt het er op neer dat deze woningen een scheiding van hemelwater- en afvalwater dienen door te voeren voor zover het geen gesloten bebouwing betreft. Bij gesloten bebouwing is deze scheiding verplicht indien hiervoor geen leidingen onder of door de woning dienen aangelegd te worden. Een strikte interpretatie van de wetgeving leert ons bovendien dat deze scheiding ook - zonder overgangstermijn - dient gerealiseerd te worden voor alle bestaande woningen langsheen reeds uitgevoerde gescheiden stelsels.

Alhoewel deze verplichtingen vanuit ecologisch standpunt zeer logisch en verdedigbaar zijn, kunnen we er toch niet naast dat dit belangrijke financiële consequenties met zich meebrengt:

Riobra, de intergemeentelijke samenwerking  tussen een 25-tal gemeenten, die verantwoordelijk is voor het rioolbeheer van ondermeer de stad Tienen, heeft voor ons op basis van de afkoppelingsadviezen die zij tot op heden hebben laten uitvoeren, nagerekend dat dergelijke scheiding van hemel- en afvalwater gemiddeld begroot dient te worden op 1.750 €/pand. Andere gemeenten spreken van gemiddelden tussen de 2.000 € en de 3.000 €. Hierop is bovendien een zeer grote spreiding merkbaar, waarbij deze kosten in sommige gevallen oplopen tot enkele duizenden euro's.

Om de burger bij te staan verzorgt Riobra een volledige technische ondersteuning onder de vorm van het opmaken van een inventarisatie van de bestaande toestand en het formuleren van een voorstel voor scheidingswerken op privé domein. Riobra staat eveneens in voor de controle achteraf van de uitgevoerde scheidingswerken.

Deze technische ondersteuning kan begroot worden op ca. 400 € per pand. Mits de nodige communicatie en ondersteuning kunnen reeds heel wat burgers overtuigd worden voor het uitvoeren van deze werken. De volledige realisatie van de verplichte scheiding ter hoogte van ieder pand wordt door de Vlaamse Milieumaatschappij vandaag als voorwaarde gesteld voor het bekomen van subsidies op de rioleringswerken. Om deze wettelijke verplichtingen echter overal gerealiseerd te krijgen is een bijkomende financiële ondersteuning wenselijk, temeer daar een duidelijke en realistische handhaving niet voorhanden is.

Om die reden werd door Riobra samen met haar vennoten onderzocht welke de mogelijkheden er zijn op het vlak van financiële ondersteuning vanuit de gemeenten. Op basis van enkele aannames kan het aantal woningen in Tienen waarvan het hemel- en afvalwater de komende 20 jaar gescheiden dient te worden, geraamd worden op gemiddeld ca. 400 per jaar. Rekening houdend met het omvangrijke investeringsprogramma van de stad Tienen en Riobra voor de komende jaren kan dit sommige jaren zelfs oplopen tot 700 woningen per jaar. Op basis van deze gegevens dienen de gemeenten vandaag beslissingen te nemen omtrent eventuele financiële tussenkomsten. Gezien de eerste projecten met verplichte scheiding op privé domein ondertussen in uitvoering zijn (of zelfs een eindfase naderen) zijn deze beslissingen dringend.

In de beleidsverklaring van de minister lezen we echter het volgende: "Op korte termijn zal ik controle- én handhavingsmechanismen en financiële stimuli ontwikkelen voor de correcte aansluiting van de individuele woningen op de waterzuiveringsinfrastructuur. Ik zal na onderzoek voorstellen formuleren over de manier waarop we de scheiding van hemel- en afvalwater bij bestaande woningen kunnen versnellen door subsidies."

Mevrouw de minister, gemeenten dienen dringend beslissingen te nemen om vorm te geven aan hun beleid voor de ondersteuning van de particulieren bij de scheiding van hun hemel- en afvalwater. In uw beleidsnota stelt u zelf dat het Vlaams Gewest voorstellen hieromtrent zal formuleren.

Gemeenten kunnen niet langer wachten.  Gelet op de omvangrijke uitdagingen op het vlak van het gemeentelijke rioolbeheer kan het natuurlijk niet de bedoeling zijn dat gemeenten het uitblijven van uw voorstellen ter zake gaan aangrijpen als excuus om niets te doen. Riobra en de stad Tienen hebben alvast enkele scenario's uitgewerkt waarover kortelings een beslissing zal worden genomen. Hierbij zal de stad Tienen beroep kunnen doen op middelen beschikbaar binnen Riobra, al dan niet aangevuld met eigen middelen uit de gemeentelijke begroting. Het zou jammer zijn mocht uw initiatief zoals opgenomen in uw beleidsverklaring straks aanleiding geven tot gewijzigde scenario's, of erger nog het uitblijven van gemeentelijke beslissingen ter zake.

Mevrouw de minister,

• - Wat is de stand van zaken van uw voorstellen? Voorziet u vanuit de Vlaamse overheid subsidies zodat de scheiding van hemel- en afvalwater bij bestaande woningen versneld wordt en de financiële pil voor de mensen verzacht wordt?
• - Op welke termijn zullen deze voorstellen kenbaar gemaakt worden?

Met vriendelijke groeten,

Marcel Logist
Vlaams volksvertegenwoordiger

Samenvatting van het antwoord van  minister Joke Schauvliege

In de oude Vlaremwetgeving stond dat er geen afvalwater mocht geloosd worden in het gedeelte van een gescheiden riolering bestemd voor de afvoer van hemelwater en vice versa. De Vlaremwijziging van 1 augustus 2008 was een versoepeling van deze eerdere regel. Er werd immers een uitzondering gemaakt voor bestaande gesloten bebouwingen, in het geval dat de scheiding van hemelwater en afvalwater leidingen door of onder de grond noodzakelijk zijn.  Daarnaast kunnen ook uitzonderingen voorzien worden in het uitvoeringsplan.

Uit studies blijkt dat in dicht bebouwde centra het vanuit ecologische en economische oogpunt niet aangewezen is om een gescheiden rioleringsstelsel aan te leggen.

De minister ondersteunt de gemeentelijke subsidiëringen en zal een princiepverklaring opstellen, met ondermeer aandacht voor de afwijkingen waar een scheiding van hemelwater en afvalwater niet nodig is, ondanks de aanleg van een gescheiden systeem.

Bovendien kunnen ook andere systemen gebruikt worden, zoals hergebruik, infiltratie en buffering ter plaatse. In vele gevallen zijn bij de afvoer van regenwater goedkopere alternatieven mogelijk, zoals het voorzien van oppervlakkige afvoergoten op de verharding, in plaats van een ondergrondse buis te voorzien.

De minister juicht toe dat gemeenten en rioolbeheerders particulieren financieel ondersteunen. Voorstellen om ondersteuning te bieden vanuit het Vlaams gewest is om budgettaire redenen momenteel niet mogelijk. De minister gaat wel onderzoeken om, via de herziening van de samenwerkingsovereenkomst, te voorzien dat, via de gemeenten, de particulieren een bijkomende ondersteuning aangeboden krijgen vanuit het Vlaamse Gewest, dit uiteraard binnen de budgettaire grenzen.